Kwaliteits­slag accoun­tants­controles nieuwe fase in

Beleggers, banken en andere belanghebbenden moeten over betrouwbare financiële verslaggeving beschikken. De accountant voegt met zijn controle zekerheid toe aan die cijfers. Maar de kwaliteit van deze wettelijke controles was niet altijd goed. Een lang verbeterproces volgde. De realisatie van duurzame verbeteringen duurde echter te lang. Met een breed pakket aan maatregelen door het kabinet, na aanbevelingen van de Commissie Toekomst Accountancysector (CTA), breekt daarom nu een nieuwe fase aan in die kwaliteitsslag.

De accountancysector heeft stappen gezet om te zorgen voor een kwaliteitsgerichte cultuur. Toch zijn er nog steeds structurele problemen met de kwaliteit van wettelijke controles. Het kabinet zet met haar maatregelen in op een duurzame verbetering hiervan.

Kwaliteit, cultuur en intern toezicht

Een greep uit de maatregelen. Er komen objectief meetbare indicatoren over kwaliteit. Accountantsorganisaties moeten daarover rapporteren en beschikbaar stellen. Daarnaast wordt het interne toezicht bij een deel van de accountantsorganisaties aangescherpt, om te zorgen dat kwaliteit de belangrijkste leidraad vormt voor te nemen besluiten. Het doel? Een gerechtvaardigd herstel van het vertrouwen in de accountant en zijn controleverklaring.

Ingrijpende verandering

De toezichtuitvoering op het zogeheten niet-OOB-segment verschuift daarbij naar de AFM. Dit betreffen ongeveer 270 accountantsorganisaties die wettelijke controles uitvoeren, maar niet voor organisaties van openbaar belang (OOB). Deze niet-OOB-accountantsorganisaties zijn veelal kleinere en middelgrote ondernemingen, die nu nog getoetst worden door convenantpartners NBA en SRA. Die verschuiving vergt een complex en zorgvuldig verandertraject.

Middelen en instrumenten voor effectief toezicht

Dat vraagt veel van de sector én van de AFM. Een grotere toezichtinspanning, bijvoorbeeld, die ook meer financiële middelen vereist. Het kabinet vindt het belangrijk dat wij die middelen krijgen. Ook is het belangrijk dat de AFM de juiste handhavingsinstrumenten heeft om ons toezicht effectief uit te voeren.

Kwetsbaarheden in structuur sector

In 2018 deden wij een verkenning naar kwetsbaarheden in de structuur van de accountancysector. Wij concludeerden dat deze de kwaliteit van wettelijke controles negatief kunnen beïnvloeden. Dat geldt onder meer voor de werking van vraag en aanbod in de sector, het verdienmodel en het bedrijfsmodel van organisaties. Minister Hoekstra van Financiën stelt geen structuurwijzigingen voor. Wel wil hij meer onderzoek naar enkele andere structuurmodellen en met één ervan experimenteren. Dat is belangrijk voor het geval de duurzame verbetering niet lukt in de huidige structuur van de sector.

Betrouwbare cijfers cruciaal

We zien de voorgenomen maatregelen van de minister dan ook als een goede kans om de kwaliteit van wettelijke controles naar een hoger niveau te brengen. Betrouwbare cijfers in jaarrekeningen zijn nu eenmaal van grote maatschappelijke waarde. Accountants voegen zekerheid toe aan deze cijfers. Doen zij dat niet, dan kan dat leiden tot verkeerde investeringsbeslissingen. Die kunnen mogelijk banen, spaargeld en pensioenen op het spel zetten.

Alle schakels in keten verantwoordelijk

Dat is uiteraard niet alleen een verantwoordelijkheid van accountants. Dat benadrukt ook minister Hoekstra: ‘Een goede wettelijke controle is de uitkomst van een traject waarin alle betrokkenen, dus niet alleen de accountant maar ook de gecontroleerde onderneming, auditcommissies en aandeelhouders, hun verantwoordelijkheid nemen en de toezichthouder daar toezicht op houdt.’ Zijn maatregelen richten zich dan ook op meerdere schakels in de keten.

Aan tafel

Een door het ministerie aangestelde kwartiermaker brengt daarbij al deze partijen aan tafel. In constructief overleg zullen zij invulling en uitvoering geven aan diverse maatregelen, elk vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid. Die zullen wij als toezichthouder uiteraard ook nemen.

Hoe wil het kabinet de kwaliteit van wettelijke controles verbeteren?

  • Objectieve indicatoren voor de kwaliteit voor wettelijke controles
  • Verscherping intern toezicht bij accountantsorganisaties
  • Toezicht op niet-OOB-organisaties volledig naar AFM
  • Verscherping handhavingsinstrumenten
  • Onderzoek naar en experimenten met structuurmodellen
  • Kwartiermaker aan de slag met verantwoordelijke partijen
image

Tijdlijn verbeterslag accountants­controles

Van rapporten en praktische handvatten naar een breed pakket aan kabinetsmaatregelen. De kwaliteitsslag van de accountancysector in een tijdlijn van de afgelopen achttien maanden.

AFM'er Ruud de Hollander over samenwerking met de accountancysector

Deel deze pagina